1. Siber Zorbalık Nedir?

Siber zorbalık, etkileri bakımından gerçek hayatta karşılaşılan zorbalıktan çok da farklı değildir. Çünkü gerçek hayatta karşılaşılan zorbalığa benzer biçimde bireyler üzerinde sosyal, psikolojik ve ekonomik anlamda yıkıcı ve olumsuz durumlara sebebiyet vermektedir. Sosyal medya, sanal oyun, forumlar gibi dijital ortamlarda kullanıcılara karşı teknik veya ilişkisel anlamda zarar verecek bilgi ve iletişim teknolojilerini kullanarak yapılan paylaşımlar ve davranışların tamamı siber zorbalıktır. Bir başkasını incitmek veya utandırmak için tasarlanmış veriler, bireylerin kişisel bilgilerinin (mesajlar, fotoğraf ve videolar dahil olmak üzere) paylaşılması, çevrimiçi tehditler, kaba/agresif metinler, tweetler, gönderiler veya mesajların tümü bir siber zorbalık ürünü olarak kabul edilmektedir. Siber zorbalık konusunda karşılaşılan durumun ne olduğuna gelince, bu kime sorduğunuza bağlıdır. Çünkü burada önemli olan sizlerin veya daha önemlisi çocuklarınızın bu durumu nasıl algıladığı ve ne gibi etkiler oluşturduğudur. Her kaba yorumun veya hoş olmayan etkileşimin zorbalık seviyesine ulaşmadığını unutmamakla birlikte ortada tekrarlanan taciz veya bir güç dengesizliği söz konusu ise gerekli önlemleri alarak bu durumu ortadan kaldırmak gereklidir.

2. Çocuğumun Siber Zorbalığa Uğrama Olasılığı Nedir?

Bazı araştırmalar, gençlerin %11,6’sının siber zorbalığa maruz kaldığını, farklı araştırmalar ise bu rakamın %25’lere kadar çıktığını ortaya koymaktadır. Her iki durumda da, çok sayıda öğrenci siber zorbalığa maruz kalmaktadır. Dolayısıyla bu olasılığı her zaman göz önünde bulundurmak sizlerin ve çocuklarınızın güvenliği için oldukça önemlidir. Siber zorbalık oluşturduğu sosyal ve psikolojik olumsuz etkilerin yanı sıra teknik saldırılar nedeniyle kişisel veri gizliliğinizi ve dolayısıyla bütün ailenin güvenliğini tehdit edebilecek önemli bir sorundur. Günümüzde hemen hemen tüm çocuk ve gençler çevrimiçi olarak sosyaldir ve bu ortamlarda yeni deneyimlere sahip olmaktadırlar; ancak ne çocuklar ne de aileler dijital ortamda neler olduğu üzerine tam bir kontrole sahip değildir. Bu nedenle zaman zaman çocuğunuzun veya bir arkadaşının siber zorbalığa maruz kalma ihtimalini göz önünde bulundurarak çocuklarınızı bu konu hakkında bilinçlendirmek için çalışmalısınız.

3. Çocuğumun Siber Zorbalığa Uğradığını Nasıl Anlarım?

Çocuklarınızın duygusal durumu, sosyal becerileri, akran ilişkileri, çevrimiçi ve çevrimdışı deneyimlerinin ne kadar iyi gittiğine ilişkin temel faktörler hakkında bilgi sahibi olmak her zaman çok önemlidir. Bu bilgiler size çocuğunuz normal olmayan ya da olumsuz bir duygudurum içerisinde olduğunda onu anlama beceri sağlayacaktır. Ancak çoğu zaman bu yeterli olmayacaktır; bu nedenle zaman zaman çocuğunuza siber zorbalığa maruz kalıp kalmadığına ilişkin sorular sorarak herhangi bir sorun yaşamadığından emin olmanız gerekmektedir. Sorularınıza hemen net bir cevap alamayabilirsiniz, ancak çocuklarınızı ara sıra işlerin çevrimiçi ve çevrimdışı nasıl gittiği hakkında konuşmalara dahil edebilirsiniz. Siber zorbalık hakkında ne bildiklerini öğrenin, bunu deneyimleyen başkalarını tanıyıp tanımadıklarını, okullarında bir sorun olup olmadığını ve siber zorbalığa maruz kalsalar ne yapacaklarını sorun. Bu konuşmalar çocuğunuzda farkındalık oluşturmanın yanı sıra sizinle iletişime geçmesini kolay hale getirecektir.

Zaman zaman çocuğunuzu gözlemlemek de sizlere birçok ipucu sağlayacaktır. Çocuklarınızın özel alanlarına veya çevrimiçi aktivitelerinin gizliliğine müdahale etmeden bilgisayar veya telefon başındaki hareketlerini gözlemleyerek duygularını anlayabilirsiniz. Örneğin kısa mesajları ve sosyal uygulamaları kontrol etme konusunda takıntılı görünüyorlarsa, bunun nedeni onlar hakkında söylenenler hakkında endişelenmeleri olabilir.

4. Çocuğum Siber Zorbalığa Maruz Kalırsa Ne Yapmalıyım?

Siber zorbalık vakaları, ilgili kişiler kadar bireyseldir; her olay birbirinin aynısı olmayacağı gibi atılması gereken bazı temel adımlar bulunmaktadır. Konuyla ilgili ilk olarak yapılması gereken zorbalık yapan kişiye ani bir tepki göstermemek veya misillemede bulunmamaktır. "Zorbayı" engellemek ve ihtiyaç duyulması durumunda kanıtları yazdırıp saklamak ise ikinci adımdır. Bu adımlar atılırken yapılacak en önemli şey ise çocuklarınızla neler olduğu hakkında konuşmak, ne olduğunu, bu konuda nasıl hissettiklerini anlamak ve bu konuda ne yapacaklarını düşünmelerine yardımcı olmaktır. Hiç kimse tam olarak anlamadan bir durumu nasıl çözeceğini bilemez; bu nedenle çocuğunuzu sürece dahil etmeniz oldukça önemlidir. Çünkü bu zorbalığın önüne geçilmesindeki asıl amaç ona sarsılmış olabilecek özgüvenini güçlendirmesine ve fiziksel ve / veya duygusal bir güvenlik duygusunu geri kazanmasına yardımcı olmaktır. Çocuğunuz ile konuşup onların duygusal ve fiziksel ihtiyaçlarını karşılamanın yanı sıra yasal süreçleri de başlatarak siber saldırganın ceza almasını ve zorbalığa neden olan durumun (örn: hakaret içeren bir tweet) ortadan kalkmasını sağlayabilirsiniz.

5. Çocuğum Siber Zorbalığa Tanık Olursa veya Başkalarına Zorbalık Ederse Ne Yapmalıyım?

Çocuğunuz bir yakının veya arkadaşının siber zorbalığa maruz kaldığını tanık olursa akranlarına nasıl yardım edebilecekleri konusunda bazı stratejiler üzerinden konuşmak önemlidir. Bunun için çocuklarınıza siber zorbalık konusunda farkındalık kazandırmak ve nazik olmayı öğretmek çok önemlidir. Bu süreçte zorbalığa uğrayan kişiye karşı nazik olmak ve ona destek olmak arkadaşının iyi hissetmesi ve bu zorbalık ile başa çıkabilmesinde çok etkili bir adım olacaktır. Aynı zamanda çocuğunuzun da daha anlayışlı bir birey olarak olumlu sosyal ilişkiler kurmasına yardımcı olacaktır.

Çocuğunuz başkalarına zorbalık yaptığını fark etmeniz veya böyle bir durumdan şüphelenmeniz halinde ise hemen bu durumu engellemek için harekete geçmelisiniz. Ancak aşırı tepki göstermemek ve çocuğunuzu etkileyebilecek temel sorunları ve nedenleri araştırmak gerekmektedir. Siber zorbalık hemen müdahale gerektiren bir durum olmasına rağmen sorunu ortadan kaldırmaya çalışırken cezalar değil çözümler ortaya koymak gerektiği unutulmamalıdır. Çocuğunuzun bu davranışı sergilemesinin altındaki nedenleri ve motivasyonlarını anlayarak bu duruma bir çözüm bulmanız gerekecektir. Son olarak ise bu durumun tekrar yaşanmaması için çocuklarınızda gerekli bilincin ve farkındalığın oluştuğundan emin olmalısınız.

GERİ DÖN